We wtorek 28 kwietnia 2026 roku, w Światowym Dniu Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia w Pracy, byliśmy gospodarzem konferencji „Wizja Zero – od świadomości do działania” pod hasłem „Bo każdy wypadek to jeden za dużo: integracja działań instytucji, pracodawców i pracowników w drodze do Wizji ZERO”.
Wydarzenie odbyło się w sali im. Lecha Bądkowskiego w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Pomorskiego, zgromadziło przedstawicieli rynku pracy, nauki i administracji publicznej, którzy wspólnie pochylili się nad jednym z najważniejszych wyzwań współczesnego rynku pracy, jaką jest eliminacja wypadków przy pracy. Okręgowy Inspektorat Pracy w Gdańsku zorganizował je przy współpracy z Urzędem Statystycznym w Gdańsku oraz Wojewódzkim Urzędem Pracy w Gdańsku.
Filozofia, która zmienia myślenie o bezpieczeństwie
Wizja Zero to nie tylko program czy zestaw procedur, to fundamentalna zmiana sposobu myślenia o miejscu pracy. U jej podstaw leży przekonanie, że żaden wypadek przy pracy nie jest nieuchronny i że każde życie ludzkie ma wartość absolutną. Nie chodzi tu o minimalizowanie ryzyka do akceptowalnego poziomu – chodzi o dążenie do zera: zera ofiar śmiertelnych, zera ciężkich urazów, zera chorób zawodowych.
Wizja Zero zyskuje coraz szersze grono zwolenników, a Państwowa Inspekcja Pracy aktywnie włącza się w jej propagowanie, zarówno poprzez działalność kontrolną, jak i edukacyjną oraz konferencyjną.
Gdańsk jako centrum debaty o bezpieczeństwie pracy
Konferencja zorganizowana przez gdański Inspektorat wpisała się w ogólnopolski cykl konferencji Państwowej Inspekcji Pracy "Wizja ZERO - Od świadomości do działania". Wydarzenie miało charakter otwarty i angażowało partnerów społecznych – organizacje pracodawców, związki zawodowe, służby bhp, środowiska akademickie oraz instytucje publiczne z regionu Pomorza. Taki przekrój uczestników nie był przypadkowy: Wizja Zero może być skuteczna wyłącznie wtedy, gdy staje się wspólnym zobowiązaniem wszystkich stron stosunku pracy.
Wydarzenie poprowadził Dariusz Górski pełniący obowiązki okręgowego inspektora pracy w Gdańsku, podkreślając wielokrotnie podczas wydarzenia, jak ważny jest dialog na temat wypadków przy pracy i ich przyczyn. Korzystając ze swojego wieloletniego doświadczenia zawodowego, dzielił się podczas wydarzenia swoimi spostrzeżeniami, uzupełniając wystąpienia prelegentów o perspektywę Inspekcji Pracy. Okręgowy inspektor pracy zwrócił także szczególną uwagę na istotną rolę prewencji, a także współpracy między organami w dążeniu do Wizji Zero, zaznaczając, że opisywana konferencja jest jednym z wyrazów takiego działania i chęci zmian na rzecz bezpieczniejszej przyszłości w środowiskach pracy.
Program konferencji obejmował zarówno wystąpienia eksperckie, jak i panel dyskusyjny, podczas których omawiano praktyczne aspekty wdrażania filozofii Wizji Zero w przedsiębiorstwach różnych branż i wielkości. Prelegenci wskazywali, że kluczem do sukcesu jest konsekwentne budowanie kultury bezpieczeństwa – takiej, w której pracownik nie boi się zgłaszać zagrożeń, a pracodawca traktuje prewencję jako inwestycję, a nie koszt.
Od świadomości do działania – co to oznacza w praktyce?
Tytuł cyklu konferencji nie był przypadkowy. Podkreślał on, że sama świadomość zagrożeń nie wystarczy. Zmiany wymagają konkretnych działań: aktualizacji ocen ryzyka zawodowego, szkoleń prowadzonych w sposób angażujący pracowników, wdrażania rozwiązań technicznych eliminujących zagrożenia u źródła, a także systematycznego monitorowania stanu bezpieczeństwa w zakładach pracy.
Uczestnicy konferencji mieli okazję zapoznać się z przykładami dobrych praktyk - zarówno z regionu, jak i z doświadczeń europejskich. Wskazywano, że firmy, które konsekwentnie wdrażają zasady Wizji Zero, notują nie tylko spadek liczby wypadków, ale również wzrost zaangażowania pracowników i poprawę efektywności organizacyjnej. Bezpieczeństwo i produktywność nie wykluczają się - wręcz przeciwnie, idą ze sobą w parze.
Inicjatywa Zero Wypadków Śmiertelnych przy Pracy w Województwie Pomorskim
Pierwsza prelekcja poświęcona została Inicjatywie Zero Wypadków Śmiertelnych przy Pracy w Województwie Pomorskim, wspólnemu przedsięwzięciu zapoczątkowana na posiedzeniu Wojewódzkiej Rady Dialogu Społecznego. Partnerami Inicjatywy są Okręgowy Inspektorat Pracy w Gdańsku, Urząd Statystyczny w Gdańsku oraz Wojewódzki Urząd Pracy w Gdańsku. Celem inicjatywy jest zbudowanie partnerskiej struktury organizacyjnej służącej wymianie informacji i koordynacji działań wszystkich uczestników rynku pracy w regionie, tak aby stale ograniczać liczbę wypadków przy pracy, a w perspektywie całkowicie wyeliminować wypadki śmiertelne. Rok 2026 został ogłoszony Rokiem Zero Wypadków Śmiertelnych i jest kluczowym etapem tej inicjatywy.
Dane statystyczne zaprezentowane przez Jerzego Auksztola, dyrektora Urzędu Statystycznego w Gdańsku pokazały, że w 2025 roku w województwie pomorskim doszło do 11 wypadków śmiertelnych przy pracy, a wskaźnik wypadkowości dla regionu wyniósł 4,82 - plasując Pomorskie na piątej pozycji w kraju. Zestawione ze sobą liczby i nakreślone cele inicjatywy dobitnie pokazały, że droga do zera wypadków śmiertelnych jest możliwa, ale wymaga konsekwentnych, skoordynowanych działań na wielu poziomach jednocześnie.
Państwowa Inspekcja Pracy, a wypadki przy pracy
W trakcie konferencji zastępca okręgowego inspektora pracy w Gdańsku Paweł Grabowski omówił rolę Państwowej Inspekcji Pracy w badaniu wypadków przy pracy. Uczestnicy dowiedzieli się, że kontrole prowadzone przez inspektorów pracy mają na celu nie tylko weryfikację przestrzegania przepisów, których naruszenie mogło przyczynić się do zaistnienia zdarzenia, ale przede wszystkim sprawdzenie, czy pracodawca wdrożył skuteczne środki zapobiegające podobnym sytuacjom w przyszłości. Podkreślono obowiązki spoczywające na pracodawcach, od niezwłocznego zawiadomienia właściwego okręgowego inspektora pracy i prokuratora o wypadkach śmiertelnych, ciężkich i zbiorowych, po konieczność przechowywania dokumentacji powypadkowej przez dziesięć lat.
Ekspertyza Służby Zdrowia
Perspektywę medyczną podczas konferencji przedstawiła lek. med. Dorota Całus-Kania, kierownik Działu Orzecznictwa i Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Gdańsku. W swoim wystąpieniu prelegentka zwróciła uwagę na ścisły związek między warunkami środowiska pracy a stanem zdrowia pracowników, podkreślając, że choroby zawodowe i wypadki przy pracy mają wiele wspólnych korzeni. Obie kategorie zdarzeń wynikają z narażeń zawodowych i obu można w znacznej mierze zapobiec.
Prelegentka podkreśliła, że rola lekarza medycyny pracy nie powinna ograniczać się wyłącznie do orzekania o zdolności do pracy. Lekarz dysponuje wiedzą niezbędną do pełnienia roli doradcy w procesie identyfikacji zagrożeń na stanowiskach pracy i powinien aktywnie uczestniczyć w działaniach zmierzających do ograniczenia liczby wypadków i chorób zawodowych. To przekonanie doskonale wpisuje się w filozofię Wizji Zero, która bezpieczeństwo traktuje jako wspólną odpowiedzialność wszystkich uczestników rynku pracy.
Prewencyjne działania ze strony ZUS
Perspektywę systemową w obszarze prewencji wypadkowej przedstawiła Edyta Trzcińska reprezentująca Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku. Prelegentka przypomniała, że ZUS prowadzi działalność w tej dziedzinie nieprzerwanie od 2003 roku, a jej finansowanie pochodzi ze środków funduszu wypadkowego. Działania ZUS obejmują m.in. dofinansowanie projektów poprawiających warunki pracy skierowane przede wszystkim do sektora małych i średnich przedsiębiorstw, a także zlecanie prac naukowo-badawczych, których wyniki stanowią podstawę do kształtowania kierunków prewencji i przygotowywania materiałów szkoleniowych. Podkreślono również, że ZUS jest partnerem strategii Wizja Zero i włącza się w realizację trzyletniej kampanii prewencyjno-kontrolnej Państwowej Inspekcji Pracy, której celem jest ograniczenie wypadkowości w sektorze przemysłowym.
Odpowiedzialność karna
Konferencja objęła również wymiar prawnokarny wypadków przy pracy. Bartosz Woźniak, prokurator Prokuratury Rejonowej w Pruszczu Gdańskim przybliżył uczestnikom zagadnienia odpowiedzialności karnej osób zobowiązanych do zapewnienia bezpieczeństwa i higieny pracy, omawiając kluczowe przepisy Kodeksu karnego, które mogą znaleźć zastosowanie w przypadku wypadków ciężkich, zbiorowych i śmiertelnych.
Prokurator podkreślił, że niedopełnienie obowiązków z zakresu bhp, skutkujące narażeniem pracownika na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia, może wiązać się z karą pozbawienia wolności, a w przypadkach, gdy dochodzi do śmierci lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, odpowiedzialność karna staje się nieuchronna. Omówiono także przebieg postępowania przygotowawczego w sprawach wypadkowych - od czynności zabezpieczających na miejscu zdarzenia, przez przesłuchania świadków i opinie biegłych, aż po formy współpracy prokuratury z Państwową Inspekcją Pracy.
Znaczenie dobrostanu
Istotnym głosem w debacie konferencyjnej był wątek dobrostanu pracownika jako nieodłącznego elementu bezpieczeństwa pracy. Ekspertki z Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Gdańsku Krystyna Kubińska i Urszula Rędziniak zwróciły uwagę, że wypadki przy pracy niosą za sobą nie tylko fizyczne i ekonomiczne, ale również poważne konsekwencje psychiczne i społeczne. Z raportu „Dobrostan psychiczny w Polsce" wynika, że zaledwie niespełna połowa Polaków ocenia swój dobrostan psychiczny jako dobry, a poziom stresu zawodowego w 2025 roku jest wyższy niż sześć lat wcześniej.
Podkreślono, że przeciążenie, stres i chroniczne zmęczenie są często ukrytymi, lecz realnymi przyczynami wypadków, osłabiają uwagę i zdolności poznawcze pracowników. W tym kontekście szczególnie ważna okazuje się kultura bezpieczeństwa rozumiana nie jako zbiór przepisów, lecz jako wspólna wartość całej organizacji. Kluczową rolę odgrywają tu liderzy, bo to od ich postawy, umiejętności rozpoznawania oznak przeciążenia i gotowości do wspierania pracowników zależy, czy środowisko pracy sprzyja dobrostanowi, a tym samym bezpieczeństwu.
Ponad połowa Polaków postrzega swoją pracę jako źródło stresu
Wpływ psychospołecznego środowiska pracy na zdrowie i dobrostan pracowników jest ściśle powiązany z filozofią Wizji Zero - na tę korelację zwróciła uwagę nadinspektor pracy Patrycja Potocka-Szmoń.
Zgodnie z raportem Międzynarodowej Organizacji Pracy z kwietnia 2026 roku zagrożenia psychospołeczne stały się jednym z największych wyzwań dla bhp we współczesnym świecie pracy, a ich skutki mają wymiar zarówno zdrowotny, jak i gospodarczy. Skala problemu jest znacząca - ponad połowa Polaków postrzega swoją pracę jako źródło stresu i obciążenia psychicznego, a odsetek ten przewyższa średnią europejską. Prelegentka podkreśliła, że stres w miejscu pracy nie jest wyłącznie kwestią indywidualnej odporności pracownika, a jego źródeł należy szukać w organizacji pracy, jakości zarządzania, jasności ról, dostępie do wsparcia społecznego oraz w politykach zakładowych dotyczących czasu pracy i przeciwdziałania mobbingowi.
Satysfakcja zawodowa jako mierzalny komponent dobrostanu pracownika
Część prelekcyjną zamknęła dr Agata Borowska-Pietrzak z Katedry Zachowań Organizacyjnych Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Gdańskiego, która przedstawiła wyniki własnych badań nad satysfakcją zawodową jako mierzalnym komponentem dobrostanu pracownika. Prelegentka przekonywała, że dobrostan w miejscu pracy nie jest pojęciem abstrakcyjnym i można go mierzyć, diagnozować i aktywnie nim zarządzać.
Satysfakcja zawodowa stanowi w tym ujęciu swego rodzaju okno pomiarowe pozwalające przełożyć subiektywne odczucia pracownika na konkretne wskaźniki dostępne dla organizacji. Badania przeprowadzone przez prelegentkę pokazały, że średni poziom satysfakcji zawodowej w badanej grupie plasuje się na granicy poziomu pozytywnego, jednak rozpiętość wyników była bardzo duża - od skrajnego niezadowolenia po stan określany mianem pełnego przepływu zawodowego. Kluczowymi determinantami satysfakcji okazały się adekwatność wynagrodzenia, środowisko pracy, jakość relacji społecznych, możliwości rozwoju oraz dopasowanie zadań do kompetencji i oczekiwań pracownika.
Wyniki te stanowią ważny sygnał dla pracodawców: inwestowanie w dobrostan pracowników to nie tylko wyraz troski o człowieka, ale również skuteczne narzędzie budowania zaangażowania i efektywności organizacji.
Dyskusja o systemie zarządzania bezpieczeństwem
Jednym z najważniejszych punktów programu był panel dyskusyjny poświęcony pytaniu, czy wdrożenie systemu zarządzania bezpieczeństwem może realnie wpłynąć na zmniejszenie liczby wypadków przy pracy.
Debatę moderował dr Dariusz Smoliński, nadinspektor pracy z Okręgowego Inspektoratu Pracy w Gdańsku, Oddział w Słupsku, który nadał dyskusji wyraźną strukturę - trzy rundy tematyczne koncentrowały się kolejno na skuteczności systemów w praktyce, ich słabych punktach oraz kryteriach oceny ich rzeczywistego działania.
W panelu wzięli udział eksperci reprezentujący trzy uzupełniające się perspektywy: organizacyjną - Tomasz Klawikowski, Kierownik Biura Bezpieczeństwa Pracy i Ochrony Zdrowia Uniwersytetu Gdańskiego; szkoleniową - Michał Dampc, Kierownik Inspektoratu Szkoleń PRS S.A.; oraz techniczną - Michał Jercha, starszy specjalista ds. sprzedaży usług w UDT Oddział w Gdańsku. Uczestnicy panelu byli zgodni, że o skuteczności systemu zarządzania bezpieczeństwem nie decyduje samo jego formalne wdrożenie, lecz stopień, w jakim porządkuje on codzienną praktykę pracy - poprzez zaangażowanie kierownictwa, jakość szkoleń oraz właściwy nadzór nad urządzeniami technicznymi.
System musi wpływać na nasze zachowanie
Powyższymi słowami podsumował temat Tomasz Klawikowski. Uczestnicy podkreślali, że system zarządzania BHP należy traktować całościowo: jako układ wzajemnie zależnych elementów organizacyjnych, kompetencyjnych i technicznych, a nie jako zbiór procedur tworzonych wyłącznie na potrzeby kontroli.
Wspólna odpowiedzialność
Konferencja zakończyła się zgodnym przekonaniem uczestników, że droga do zera wypadków jest możliwa, choć wymaga systematyczności i zaangażowania na każdym poziomie organizacji. Okręgowy Inspektorat Pracy w Gdańsku będzie kontynuować działania na rzecz upowszechniania filozofii Wizji Zero w regionie przez codzienną pracę inspektorów oraz działania prewencyjne kierowane do pracodawców i pracowników. Bo bezpieczna praca to nie przywilej - to prawo każdego człowieka.
Podziękowania
Okręgowy Inspektorat Pracy w Gdańsku składa serdeczne podziękowania wszystkim prelegentom, których wiedza i doświadczenie nadały wydarzeniu merytoryczną głębię oraz zainspirowały uczestników do konkretnych działań na rzecz bezpieczeństwa w ich zakładach pracy.
Wyrazy wdzięczności kierujemy również do patronów konferencji, których wsparcie i zaangażowanie przyczyniły się do nadania wydarzeniu odpowiedniej rangi. W tym miejscu przypominając, że nasza konferencja została objęta następującymi patronatami:
- Partner merytoryczny: Zakład Ubezpieczeń Społecznych
- Patronat honorowy: Wojewoda Pomorski Beata Rutkiewicz, Marszałek Województwa Pomorskiego Mieczysław Struk
- Patronat medialny: TVP Info, TVP3, Radio Gdańsk
Dziękujemy także wszystkim współorganizatorom, bez ich zaangażowania konferencja nie mogłaby się odbyć w tak profesjonalnej formie. Wspólnie udowodniliśmy, że budowanie kultury bezpieczeństwa jest możliwe i że warto to robić razem!
