19 września obchodzimy Dzień Pracownika Służby BHP. Jest to wyjątkowa okazja, aby docenić osoby, które każdego dnia dbają o bezpieczeństwo i higienę pracy. To właśnie ich wiedza, doświadczenie, zaangażowanie i codzienna czujność pomagają tworzyć środowisko pracy, w którym bezpieczeństwo nie jest jedynie formalnym obowiązkiem, ale ważnym elementem kultury pracy.
Pracownicy służby BHP wspierają pracodawców i pracowników w identyfikowaniu zagrożeń, ocenie ryzyka zawodowego, przestrzeganiu przepisów oraz zapobieganiu wypadkom przy pracy. Ich rola jest szczególnie istotna, ponieważ bezpieczeństwo w miejscu pracy wymaga nie tylko znajomości przepisów, ale również praktycznego doświadczenia i umiejętności reagowania na pojawiające się zagrożenia.
Czym właściwie zajmuje się służba BHP?
Zakres obowiązków służby BHP jest szeroki. Do najważniejszych zadań należą między innymi:
- przeprowadzanie kontroli warunków pracy oraz przestrzegania przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, ze szczególnym uwzględnieniem stanowisk pracy, na których są zatrudnione kobiety w ciąży lub karmiące dziecko piersią, młodociani, niepełnosprawni, pracownicy wykonujący pracę zmianową, w tym pracujący w nocy, oraz osoby fizyczne wykonujące pracę na innej podstawie niż stosunek pracy w zakładzie pracy lub w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę,
- bieżące informowanie pracodawcy o stwierdzonych zagrożeniach zawodowych, wraz z wnioskami zmierzającymi do usuwania tych zagrożeń,
- sporządzanie i przedstawianie pracodawcy, co najmniej raz w roku, okresowych analiz stanu bezpieczeństwa i higieny pracy zawierających propozycje przedsięwzięć technicznych i organizacyjnych mających na celu zapobieganie zagrożeniom życia i zdrowia pracowników oraz poprawę warunków pracy,
- udział w opracowywaniu planów modernizacji i rozwoju zakładu pracy oraz przedstawianie propozycji dotyczących uwzględnienia w tych planach rozwiązań techniczno-organizacyjnych zapewniających poprawę stanu bezpieczeństwa i higieny pracy,
- zgłaszanie wniosków dotyczących wymagań bezpieczeństwa i higieny pracy w stosowanych oraz nowo wprowadzanych procesach produkcyjnych,
- przedstawianie pracodawcy wniosków dotyczących zachowania wymagań ergonomii na stanowiskach pracy,
- opiniowanie szczegółowych instrukcji dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy na poszczególnych stanowiskach pracy,
- udział w ustalaniu okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy oraz w opracowywaniu wniosków wynikających z badania przyczyn i okoliczności tych wypadków oraz zachorowań na choroby zawodowe, a także kontrola realizacji tych wniosków,
- prowadzenie rejestrów, kompletowanie i przechowywanie dokumentów dotyczących wypadków przy pracy, stwierdzonych chorób zawodowych i podejrzeń o takie choroby, a także przechowywanie wyników badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy,
- doradztwo w zakresie stosowania przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy,
- udział w dokonywaniu oceny ryzyka zawodowego, które wiąże się z wykonywaną pracą.
Służba BHP nie powinna być traktowana wyłącznie jako „kontrola”. Jej ważną rolą jest również doradzanie, edukowanie i wspieranie organizacji w tworzeniu bezpiecznych warunków pracy.
Czy służba BHP może prowadzić szkolenia?
Do zadań służby BHP może należeć prowadzenie działalności szkoleniowej w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, oczywiście z uwzględnieniem wymagań dotyczących prowadzenia poszczególnych rodzajów szkoleń.
Może to obejmować między innymi instruktaż ogólny oraz szkolenia okresowe, jeżeli osoba prowadząca szkolenie spełnia wymagania określone w przepisach.
Istotne jest również właściwe dopasowanie formy i tematyki szkolenia do rodzaju wykonywanej pracy oraz występujących na danym stanowisku zagrożeń.
Kto odpowiada za stan BHP w zakładzie pracy?
Jednym z najczęściej pojawiających się nieporozumień jest przekonanie, że za wszystkie kwestie związane z bezpieczeństwem odpowiada pracownik służby BHP.
Tymczasem służba BHP pełni przede wszystkim funkcję doradczą i kontrolną. Nie przejmuje ona odpowiedzialności pracodawcy za stan bezpieczeństwa i higieny pracy.
To pracodawca ponosi odpowiedzialność za stan BHP w zakładzie pracy. Zadaniem służby BHP jest natomiast wspieranie pracodawcy w prawidłowej realizacji obowiązków, kontrolowanie przestrzegania przepisów oraz wskazywanie nieprawidłowości i zagrożeń.
Nie oznacza to jednak, że pracownik służby BHP jest całkowicie zwolniony z odpowiedzialności. Może ponosić odpowiedzialność za niewykonywanie lub niewłaściwe wykonywanie powierzonych mu obowiązków.
Bezpieczeństwo to wspólna odpowiedzialność
Rola służby BHP jest niezwykle ważna, ale bezpieczeństwo w organizacji nie może być zadaniem jednej osoby czy jednego działu. Skuteczna kultura bezpieczeństwa powstaje wtedy, gdy pracodawca, kadra kierownicza i pracownicy wspólnie reagują na zagrożenia i przestrzegają obowiązujących zasad.
Pracownik służby BHP jest w tym systemie ekspertem, doradcą i kontrolerem, który pomaga dostrzegać zagrożenia, zanim doprowadzą one do wypadku lub poważnych konsekwencji.
Dlatego w Dniu Pracownika Służby BHP warto powiedzieć po prostu: dziękujemy za Waszą wiedzę, czujność i codzienną pracę na rzecz bezpieczeństwa.
Życzymy wszystkim pracownikom służby BHP satysfakcji z wykonywanego zawodu, dalszego rozwoju, wytrwałości w podejmowaniu codziennych wyzwań oraz poczucia, że ich praca ma realne znaczenie.
Podstawa prawna
- art. 237¹¹ Kodeksu pracy,
- rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 2 września 1997 r. w sprawie służby bezpieczeństwa i higieny pracy.