Systemy Zarządzania Bezpieczeństwem i Higieną Pracy

System Zarządzania Bezpieczeństwem i Higieną Pracy to system wywodzący swe korzenie z filozofii TQM (Total Quality Menagement). Podstawowym założeniem tej filozofii było uwzględnianie w zarządzaniu działalnością organizacji (przedsiębiorstwa) wszystkich podsystemów i elementów składających się na system zarządzania. Zarządzanie według tej filozofii polega na ciągłym ulepszaniu wszystkich elementów działalności organizacji i obejmuje:

identyfikację kluczowych zagadnień działalności organizacji oraz wyznaczaniu celów i standardów jakości działań,
dobór metod do realizacji celów według określonych standardów oraz procedur i podejmowanie działań mających wykonywanie założonych celów,
mierzenie uzyskanych osiągnięć,
ocenę i podejmowanie odpowiednich działań naprawczych lub korygujących.

Pełną praktyczną realizacją systemu zarządzania przedsiębiorstwem jest Zintegrowany System Zarządzania składający się z integralnych, mogących samodzielnie funkcjonować, podsystemów zarządzania, w których zastosowano kryterium wspólnych cech. Elementy (podsystemy) tworzące Zintegrowany System Zarządzania to:

System Zarządzania Jakością - według Polskiej Normy PN-EN ISO 9000:2001,
System Zarządzania Środowiskiem - według Polskiej Normy PN-EN ISO-14001:1998,
System Zarządzania Bezpieczeństwem i Higiena Pracy - według Polskiej Normy PN-N-18001:2004.

 

01
Rys. 1. System Zarządzania Bezpieczeństwem i Higiena Pracy

 

Ocena ryzyka zawodowego

Jedną z podstawowych procedur, stanowiącą szkielet Systemu Zarządzania Bezpieczeństwem i Higieną Pracy jest identyfikacja oraz eliminacja zagrożeń w środowisku pracy. Najważniejszą procedurą niezbędną do precyzyjnej oraz rzetelnej identyfikacji i eliminacji zagrożeń w środowisku pracy jest ocena ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy. W ramach harmonizacji przepisów obowiązujących w Polsce z wytycznymi dyrektywy 89/391/EWG (o wprowadzaniu środków w celu zwiększenia bezpieczeństwa i poprawy zdrowia pracowników podczas pracy) w 1996 r. w polskim prawodawstwie, np. w art. 226 Kodeksu pracy pojawiły się pierwsze zapisy dotyczące obowiązków pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pracowników, a konkretnie w zakresie oceny ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy i informowania o tym pracowników. W ślad za zapisami kodeksowymi pojawiły się akty wykonawcze, tzn. rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Jednolity tekst Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 z późniejszymi zmianami) - §39, §39a, §39b i §39c.
Zapisy w polskim prawie pracy, najogólniej, zobowiązują pracodawcę do:

oceniania i dokumentowania ryzyka zawodowego związanego z wykonywaną pracą,
stosowania niezbędnych środków profilaktycznych zmniejszających ryzyko zawodowe, a w szczególności:

zapewnienia organizacji pracy (w tym organizacji stanowisk pracy) zabezpieczającej pracowników przed zagrożeniami wypadkowymi i oddziaływaniem czynników środowiska pracy,
likwidacji zagrożeń dla zdrowia i życia pracowników poprzez, np. zmianę technologii, wymianę maszyn i urządzeń technicznych, zmianę materiałów i substancji

informowania pracowników o:

ryzyku zawodowym, związanym z wykonywana przez nich pracą,
zasadach ochrony przed zagrożeniami środowiska pracy wynikającymi z przeprowadzonej oceny ryzyka zawodowego.

Warto podkreślić, że kolejna nowelizacja ww. rozporządzenia (w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy) obowiązująca od 22 czerwca 2007 r. doprecyzowała co powinna zawierać dokumentacja oceny ryzyka zawodowego, sporządzona przez pracodawcę. W przepisie stwierdza się między innymi, że pracodawca prowadzi dokumentację oceny ryzyka zawodowego oraz zastosowanych niezbędnych środków profilaktycznych. Dokument potwierdzający dokonanie oceny ryzyka zawodowego powinien uwzględniać w szczególności:

opis ocenianego stanowiska pracy, w tym wyszczególnienie:

stosowanych maszyn, narzędzi i materiałów,
wykonywanych zadań,
występujących na stanowisku niebezpiecznych, szkodliwych i uciążliwych czynników środowiska pracy,
stosowanych środków ochrony zbiorowej i indywidualnej,
osób pracujących na tym stanowisku;

wyniki przeprowadzonej oceny ryzyka zawodowego dla każdego z czynników środowiska pracy oraz niezbędne środki profilaktyczne zmniejszające ryzyko;
datę przeprowadzonej oceny oraz osoby dokonujące oceny.

Ryzyko zawodowe w najprostszym ujęciu oznacza prawdopodobieństwo z jakim ktoś może zostać poszkodowany w związku z istniejącym zagrożeniem w środowisku pracy. Ocena ryzyka zawodowego jest uważnym i starannym przyjrzeniem się wykonywanej pracy oraz miejscu, w którym jest ona wykonywana, a w dalszej kolejności ustaleniem jakie czynniki (zagrożenia powodujące uraz lub śmierć, hałas, substancje chemiczne, oświetlenie itd.) mogą mieć niekorzystny wpływ na zdrowie pracowników.
Ocenę można zawrzeć w pięciu następujących krokach:

Zidentyfikuj zagrożenia.
Ustal, kto może ulec wypadkowi lub zachorować.
Oszacuj ryzyko zawodowe wynikające z zagrożeń i oceń, czy zastosowane środki ochrony są właściwe oraz czy należy podjąć jeszcze jakieś działania w celu dalszego ograniczenia tego ryzyka.
Udokumentuj wyniki.
Okresowo dokonuj przeglądu oceny ryzyka zawodowego i weryfikuj ją, jeśli zaistnieje taka konieczność.

Podczas oceny musimy rozstrzygnąć czy ryzyko związane z oddziaływaniem występujących czynników jest:

dopuszczalne - jest tak wtedy, gdy zastosowano wystarczające (skuteczne) środki chroniące pracowników przed oddziaływaniem czynników środowiska pracy,
niedopuszczalne - jest tak wtedy, gdy nie zastosowano żadnych środków lub zastosowano nie wystarczające (nieskuteczne) środki chroniące pracowników przed oddziaływaniem czynników środowiska pracy. W takiej sytuacji należy podjąć niezwłocznie dalsze działania i zastosować dodatkowe środki ochrony zapewniające skuteczną ochronę pracownika.

 

02
 

Rys. 2. Definicja ryzyka zawodowego

Ryzyko zawodowe
Cele oceny ryzyka

Sprawdzenie, czy zagrożenia występujące na stanowiskach pracy zostały zidentyfikowane i czy jest znane ryzyko zawodowe związane z tymi zagrożeniami.
Wskazanie, że zastosowane środki profilaktyczne są odpowiednie i wystarczające w odniesieniu do zidentyfikowanych zagrożeń.
Wykazanie, tego że dokonany wybór:

materiałów
wyposażenia stanowisk
organizacji pracy
środków ochrony
ludzi wykonujących pracę

jest odpowiedni w odniesieniu do zidentyfikowanych zagrożeń oraz ryzyka zawodowego.
Ustalenie priorytetowych działań zmierzających do eliminowania lub ograniczania ryzyka zawodowego.
Sprawdzenie czy ryzyko zawodowe jest na poziomie akceptowalnym, a zastosowane środki ochrony są odpowiednie.
Zapewnienie ciągłej poprawy bezpieczeństwa i higieny pracy.
Wykazanie pracownikom oraz organom nadzoru i kontroli, np. inspektorom Państwowej Inspekcji Pracy, że ryzyko jest znane.

Kiedy dokonywać oceny ryzyka zawodowego

Podczas tworzenia nowych stanowisk pracy.
Przy wprowadzaniu zmian na istniejących stanowiskach pracy.
Gdy nastąpiła zmiana wymagań dotyczących dopuszczalnych poziomów czynników niebezpiecznych oraz czynników szkodliwych i uciążliwych w środowisku pracy.
Gdy zastosowano nowe środki ochrony (środki ochrony indywidualnej i środki ochrony zbiorowej).
Gdy na terenie przedsiębiorstwa różne zadania (prace) wykonują pracownicy innych przedsiębiorstw.
Wówczas, gdy występuje potrzeba okresowej oceny ryzyka.

Spełnienie jakich wymagań gwarantuje powodzenie przy ocenie ryzyka zawodowego?

Zapewnienie niezbędnych zasobów, takich jak:

środki finansowe, przepisy, normy, dokumentacje techniczno-ruchowe, instrukcje, procedury wykonywania prac, literatura itp.
czas pracowników,
narzędzia i materiały,
dokumenty, zwierające niezbędne informacje do przeprowadzenia rzetelnej oceny ryzyka zawodowego, np. aktualne wyniki pomiarów i badań czynników szkodliwych w środowisku pracy itd.

Wyznaczenie niezbędnych osób, tj. pracowników przedsiębiorstwa i/lub specjalistów z zewnątrz.
Określenie i realizacja potrzeb w zakresie szkoleń pracowników uczestniczących i przeprowadzających ocenę ryzyka zawodowego.
Zaangażowanie i uczestnictwo pracowników przedsiębiorstwa w ocenie ryzyka zawodowego.
Zapewnienie dostępu do najnowszych informacji, osobom dokonującym oceny ryzyka zawodowego.
Sporządzenie wykazu stanowisk występujących w przedsiębiorstwie oraz wykonanie starannej analizy specyfiki tych stanowisk.
Określenie sprawnego systemu przekazywania pracownikom informacji na temat występującego na ich stanowiskach ryzyka zawodowego.

Sposób oceny ryzyka zawodowego
POLSKA NORMA PN-N-18002

Uzależnia ocenę ryzyka od wielkości organizacji i występujących w niej zagrożeń.
Postuluje aby uwzględnić proces przygotowania oceny.
Zaleca wyznaczenie osoby odpowiedzialnej zaplanowanie i koordynowanie działań związanych z oceną ryzyka w organizacji.

Ocena ryzyka powinna obejmować wszystkie stanowiska pracy - zarówno stacjonarne jak i niestacjonarne.

W celu usprawnienia oceny i skrócenia jej czasu przeprowadzania dopuszcza się wytypowanie grupy stanowisk pracy, na których wykonywane są w tych samych warunkach, te same zadania i na których występują te same zagrożenia. Wówczas ocena musi być przeprowadzona dla każdego z wytypowanych stanowisk osobno.
W większości przypadków wystarczy identyfikacja zagrożeń i ocena ryzyka przeprowadzona dla jednego stanowiska.

Osoby przeprowadzające ocenę ryzyka zawodowego

Ocenę ryzyka zawodowego może przeprowadzać

zespół, w skład którego mogą wchodzić:

pracodawca,
pracownicy wyznaczeni przez pracodawcę, w tym osoby kierujące pracownikami

lub / i

eksperci spoza organizacji

Osoby przeprowadzające ocenę ryzyka zawodowego powinny:

znać i rozumieć zasady oceny;
posiadać wiedzę niezbędną do identyfikowania zagrożeń na ocenianych stanowiskach;
umieć oceniać szkodliwe następstwa występujących zagrożeń;
posiadać umiejętność formułowania propozycji działań korygujących i/ lub zapobiegawczych, prowadzących do eliminacji lub ograniczenia ryzyka oraz oceny tych działań;
posiadać umiejętność oceny skuteczności podjętych działań,
identyfikować te problemy, które powinny być rozwiązane z udziałem ekspertów zewnętrznych.

Korzyści pracodawcy z przeprowadzonej oceny ryzyka zawodowego

Gwarancja spełnienia wymagań przepisów prawa pracy.
Pełna świadomość tego:

jakie zagrożenia występują na stanowiskach pracy,
jakie jest ryzyko zawodowe,
czy zastosowane środki profilaktyczne są wystarczające, przy uwzględnieniu podejmowanego ryzyka wypadku, a co się z tym wiąże, strat finansowych dla organizacji (przedsiębiorstwa).

Ulgi po wprowadzeniu zróżnicowanej składki ubezpieczeniowej.
Ulgi przy ubezpieczeniach majątkowych i ewentualnie dodatkowych dla pracowników. W Polsce już działają komercyjne firmy ubezpieczeniowe, które przy ustalaniu wysokości składek biorą pod uwagę kategorię ryzyka opierając się na ocenie systemu bezpieczeństwa w organizacji.
Celowe i w pełni kontrolowane zarządzanie poziomem ryzyka w miejsce działań opartych wyłącznie na intuicji.
Lepszą pozycję przy ewentualnych pertraktacjach lub procesach sądowych o odszkodowanie z tytułu, np. wypadku przy pracy.

OGÓLNE ZASADY PRZYGOTOWANIA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO

Zapewnić zasoby niezbędne do prowadzenia oceny ryzyka zawodowego.
Wyznaczyć odpowiednie osoby do przeprowadzenia oceny ryzyka zawodowego
Określić potrzeby szkoleniowe i zapewnić szkolenie osobom przeprowadzającym ocenie ryzyka zawodowego
Zapewnić udział pracowników w ocenie ryzyka zawodowego.
Zapewnić osobom oceniającym ryzyko zawodowe dostęp do odpowiednich informacji i zasobów (w tym potrzebnych konsultacji i usług).
Przeprowadzić analizę struktury organizacyjnej w celu sporządzenia wykazu stanowisk pracy.
Określić sposób inforWyznaczyć osobę odpowiedzialną za planowanie i koordynowanie działań związanych z oceną ryzykamowania pracowników o wynikach oceny ryzyka zawodowego.

ZEBRANIE INFORMACJI POTRZEBNYCH DO OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO
Źródła informacji potrzebnych do oceny ryzyka zawodowego

Dane techniczne urządzeń, maszyn i narzędzi stosowanych na stanowisku.
Dokumentacja techniczno-ruchowa i instrukcje stanowiskowe.
Wyniki pomiarów czynników szkodliwych i/lub niebezpiecznych występujących w środowisku pracy,
Dokumentacja dotycząca wypadków przy pracy i chorób zawodowych.
Przepisy prawa, normy techniczne i literatura naukowo-techniczna, w tym karty substancji chemicznych itp.

 

03

Rys. 3. Przebieg oceny ryzyka zawodowego

Należy pamiętać o tym, że informacji o analizowanym stanowisku mogą dostarczyć:

obserwacje

środowiska pracy, w tym również czynników zewnętrznych, np. czynników atmosferycznych wpływających na stanowisko pracy,
zadań wykonywanych przez pracownika:

na stanowisku pracy,
poza stanowiskiem pracy;

wywiady z pracownikami,
analiza organizacji działań, mających na celu zapewnienie właściwych warunków pracy.

IDENTYFIKACJA ZAGROŻEŃ
Metodę identyfikacji zagrożeń może ustalić zespół oceniający ryzyko zawodowe, biorąc pod uwagę:

cel analizy,
obiekt analizy,
dostępne informacje,
dostępne zasoby,
czas analizy.

Do identyfikacji zagrożeń na stanowiskach pracy najlepsze są z reguły metody proste, mało sformalizowane.

Zagrożenia można zidentyfikować na podstawie analizy informacji zebranych według schematu określonego powyżej. Do identyfikacji można wykorzystać:

metody z wykorzystaniem list kontrolnych,
wykazy czynników szkodliwych i/lub niebezpiecznych (obowiązujące przepisy oraz normy),
dotychczasową wiedzę na temat zagrożeń występujących na analizowanym stanowisku,
inne bardziej zaawansowane metody identyfikacji, np. ekspertyzy i opinie ekspertów spoza organizacji.
Zawsze jest celowym, sprawdzenie czy wszystkie zagrożenia zostały poprawnie zidentyfikowane i czy zebrane informacje (wyniki pomiarów, obliczenia wartości wielkości opisujących występujące zagrożenia) są wystarczające do oceny ryzyka.

OSZACOWANIE RYZYKA ZAWODOWEGO


Oszacowanie ryzyka zawodowego związanego z zagrożeniami zidentyfikowanymi na stanowiskach pracy polega na ustaleniu:

prawdopodobieństwa wystąpienia zagrożeń,
ciężkości szkodliwych następstw tych zagrożeń.

Podstawą do oszacowania mogą być:

dane o wypadkach, chorobach zawodowych i innych,
informacje zawarte w przepisach prawnych, normach i w literaturze specjalistycznej,
opinie ekspertów.

WYZNACZANIE DOPUSZCZALNOŚCI RYZYKA ZAWODOWEGO
Czy ryzyko można przyjąć?

Podstawowym kryterium dopuszczalności ryzyka są wymagania obowiązujących przepisów prawnych i innych dokumentów normatywnych.
W przypadku braku odpowiednich wymagań przepisów prawnych i innych zaleca się ustalanie kryteriów dopuszczalności ryzyka zawodowego z uwzględnieniem opinii ekspertów z dziedziny bezpieczeństwa i higieny pracy, własnych doświadczeń oraz opinii pracowników.

04 

Rys. 4. Szacowanie ryzyka zawodowego w skali trójstopniowej według PN-N-18002 na podstawie wartości dopuszczalnych (NDS lub NDN) i zmierzonych (krotność NDS lub NDN) czynników szkodliwych w środowisku pracy.

 

REALIZACJA PLANU DZIAŁAŃ

Przed realizacją planu działań zaleca się dokonać jego przeglądu w celu stwierdzenia:

Czy proponowane działania doprowadzą do wymaganego ograniczenia ryzyka zawodowego?
Czy w wyniku realizacji planu nie powstaną nowe zagrożenia?
Czy można wybrać inne, bardziej skuteczne działania?
Co sądzą pracownicy o potrzebie realizacji i skuteczności planowanych działań?

 

PRZEBIEG OCENY RYZYKA ZWODOWEGO
OSZACOWANIE RYZYKA ZAWODOWEGO
W SKALI TRÓJSTOPNIOWEJ
PRAWDOPODOBIEŃSTWO CIĘŻKOŚĆ NASTĘPSTW
MAŁA ŚREDNIA DUŻA
MAŁO
PRAWDOPODOBNE
MAŁE
1
MAŁE
1
ŚREDNIE
2
PRAWDOPODOBNE MAŁE
1
ŚREDNIE
2
DUŻE
3
WYSOCE
PRAWDOPODOBNE
ŚREDNIE
2
DUŻE
3
DUŻE
3


Rys. 5. Szacowanie ryzyka zawodowego w skali trójstopniowej, według PN-N-18002

 

Metody oceny ryzyka zawodowego

Metody oceny ryzyka zawodowego są różnie opisywane w literaturze. Wydaje się, że najlepiej można by było zastosować podział na:

  1. Metody indukcyjne. Wnioski ogólne wynikają z przesłanek będących ich szczególnymi przypadkami. Po przeprowadzeniu obserwacji i ewentualnych eksperymentów stosuje się uogólnienia i formułuje hipotezy. Zasady, które można zastosować w innych przypadkach tworzy się po weryfikacji uogólnień i hipotez. Do tego typu metod można zaliczyć, np. wstępną analizę zagrożeń (PHA), matrycę ryzyka 5 (wg normy IEC 300-3-9).



     

    PRZEBIEG OCENY RYZYKA ZWODOWEGO
    OSZACOWANIE RYZYKA ZAWODOWEGO
    W SKALI PIĘCIOSTOPNIOWEJ
    PRAWDOPODOBIEŃSTWO CIĘŻKOŚĆ NASTĘPSTW
    MAŁA ŚREDNIA DUŻA
    MAŁO
    PRAWDOPODOBNE
    BARDZO MAŁE
    1
    MAŁE
    2
    ŚREDNIE
    3
    PRAWDOPODOBNE MAŁE
    2
    ŚREDNIE
    3
    DUŻE
    4
    WYSOCE
    PRAWDOPODOBNE
    ŚREDNIE
    3
    DUŻE
    4
    BARDZO DUŻE
    5

    Rys. 6. Szacowanie ryzyka zawodowego w skali pięciostopniowej, według PN-N-18002

     

  2. Metody dedukcyjne. Analizy dokonuje się zgodnie z zasadą wynikania logicznego, czyli każde następne stwierdzenie wynika z poprzedniego. Metoda znana jest jako metoda "od ogółu do szczegółu".
  3. Metody ilościowe. Metody wykorzystujące rachunek prawdopodobieństwa. Szacowania dokonuje się przy założeniu pełnego dostępu do niezbędnych danych statystycznych, np. dotyczących ilości i rodzajów wypadków przy pracy i innych zdarzeń niebezpiecznych (potencjalnie wypadkowych), chorób zawodowych, czynników szkodliwych w środowisku pracy, czasu narażenia na czynniki środowiska pracy, liczby zatrudnionych itd.
    Metody ilościowe noszące też nazwę "metod precyzyjnych" znalazły zastosowanie do szacowania:
    1. ilości zdarzeń występujących w określonym przedziale czasowym,
    2. prawdopodobieństwa wystąpienia zdarzeń,
    3. skutków,
    4. prawdopodobieństwa występowania skutków,
    5. wartościowania ryzyka,
    podczas różnych wypadków i awarii mogących wystąpić w przedsiębiorstwie, a także mogących mieć istotne znaczenie oraz wpływ na zatrudnionych pracowników i/lub na społeczeństwo.
  4. Metody jakościowe. Metody te stosuje się najczęściej wówczas gdy brak jest dostępu do danych (np. opisanych powyżej - w ust. 3), które pozwalają na wiarygodne ilościowe szacowanie ryzyka lub gdy nie jest wskazane stosowanie skomplikowanych metod ilościowych. Do tego typu metod można zaliczyć metody typu: graf ryzyka i wskaźnikowa, np. graf ryzyka 1, wskaźnik ryzyka (Risk Score), wskaźnik ryzyka 2, pięć kroków do oceny ryzyka (Pięć Kroków) itd.

PRZYKŁADOWE METODY OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO

WSTĘPNA ANALIZA ZAGROŻEŃ - PRELIMINARY HAZARD ANALYSIS (PHA)

Jest metodą indukcyjną pozwalająca na jakościowe oszacowanie ryzyka i obejmuje 4 etapy:

  1. Określenie granic obiektu (charakterystyki stanowiska pracy), dla którego wykonywana jest ocena ryzyka,
  2. Sporządzenie listy zidentyfikowanych zagrożeń,
  3. Oszacowanie ryzyka, tzn. określenie możliwych strat poprzez stopień szkód S i prawdopodobieństwo zdarzenia P z jakim szkody mogą wystąpić,
  4. Wartościowanie ryzyka wyrażone poprzez wskaźnik ryzyka W określony wzorem:

W = S x P

S - stopień szkód,
P - prawdopodobieństwo szkód zdarzenia.

Stopień szkód - S

  1. Poziom, Charakterystyka
  2. Znikome urazy, lekkie szkody
  3. Lekkie obrażenia, wymierne szkody
  4. Ciężkie obrażenia, znaczne szkody
  5. Pojedyncze wypadki śmiertelne, ciężkie szkody
  6. Zbiorowe wypadki śmiertelne, szkody na bardzo dużą skalę na terenie zakładu
  7. Zbiorowe wypadki śmiertelne, szkody na dużą skalę poza terenem zakładu

Prawdopodobieństwo szkód - P

  1. Poziom, Charakterystyka
  2. Bardzo nieprawdopodobne
  3. Mało prawdopodobne, zdarzające się raz na 10 lat
  4. Doraźne wydarzenia, zdarzające się raz w roku
  5. Dosyć częste wydarzenia, zdarzające się raz w miesiącu
  6. Częste, regularne wydarzenia, zdarzające się raz w tygodniu
  7. Duże prawdopodobieństwo wydarzenia
Matryca wartościowania ryzyka
    P - prawdopodobieństwo szkód
  Poziom 1 2 3 4 5 6
S
- stopień
szkód
1 1 2 3 4 5 6
2 2 4 6 8 10 12
3 3 6 9 12 15 18
4 4 8 12 16 2 24
5 5 10 15 20 25 30
6  6  12 18 24 30 36
1 - 3 - ryzyko akceptowalne,
4 - 9 - dopuszczalna akceptacja ryzyka po ocenie ryzyka,
10 - 25 (36) - ryzyko niedopuszczalne - wymagane zmniejszenie ryzyka.  

RISK SCORE

Jest metodą jakościową, wskaźnikową w której wartościowanie ryzyka opisuje wyrażenie:

R = S x E x P

gdzie: R - ryzyko
Parametry ryzyka
S - potencjalne skutki zagrożenia
E - ekspozycja na zagrożenie
P - prawdopodobieństwo wystąpienia zagrożenia
 

Tabela oceny parametru S - potencjalne skutki zagrożenia
Wartość
S
Strata Opis
Straty ludzkie Straty materialne
100 Poważna katastrofa Wiele ofiar śmiertelnych Powyżej 30 mln zł
40 Katastrofa Kilka ofiar śmiertelnych 3-30 mln zł
15 Bardzo duża Ofiara śmiertelna 0,3-3 mln zł
7 Duża Ciężkie uszkodzenia ciała 30-300 tys zł
3 Średnia Absencja 3-30 tys zł
1 Mała Udzielenie pierwszej pomocy do 3 tys zł


 

Tabela oceny parametru E - ekspozycja
Wartość Opis
10 Stała
6 Częsta (codziennie)
3 Sporadyczna (raz na tydzień)
2 Okazjonalna (raz na miesiąc)
1 Minimalna (kilka razy w roku)
0,5 Znikoma (raz na rok)


 

Tabela oceny parametru P - prawdopodobieństwo
Wartość Opis Szansa w %
10 Bardzo prawdopodobne 50
6 Całkiem możliwe 10
3 Mało prawdopodobne, ale możliwe 1
1 Tylko sporadycznie możliwe 10-3
0,5 Możliwe do pomyślenia 10-4
0,2 Praktycznie niemożliwe 10-5
0,1 Tylko teoretycznie mozliwe 10-6


 

Orientacyjna jakościowa ocena ryzyka dla metody
Wartość Opis
Zaniedbywalne Poniżej 1,5
Akceptowalne 1,5-48
Średnie 48-270
Poważne 270-1440
Nieakceptowalne Powyżej 1440

Kategorie ryzyka zawodowego

  • Ryzyko zaniedbywalne
    Żadne działanie nie jest potrzebne
  • Ryzyko akceptowalne
    Działania profilaktyczne nie są potrzebne
  • Ryzyko średnie
    Działania profilaktyczne są wskazane, ale należy wziąć pod uwagę koszty i uzyskane efekty (powinno zostać ograniczone w przeciągu 3-6 miesięcy)
  • Ryzyko poważne
    W tej sytuacji praca nie może zostać rozpoczęta. W przypadku prac już wykonywanych ryzyko powinno zostać zredukowane w okresie 1-3 miesięcy w zależności od liczby osób narażonych
  • Ryzyko nieakceptowalne
    Praca nie może zostać rozpoczęta ani kontynuowana dopóki ryzyko nie zostanie zredukowane do poziomu akceptowalnego.

 

 

LITERATURA

  1. Ustawa z dnia 26.06.1974 r. Kodeks pracy (Tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz.94 z późniejszymi zmianami).
  2. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26.09.1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Tekst jednolity Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 z późniejszymi zmianami).
  3. Iwona Romanowska-Słomka, Adam Słomka. Zarządzanie ryzykiem zawodowym. Tarnobus Sp. z o.o. Tarnobrzeg 2001 r.
  4. Bogdan Rączkowski "BHP w praktyce" ODDK Gdańsk 2005 r.
  5. Polska Norma PN-N-18001:1999. Systemy zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy. Wymagania.
  6. Polska Norma PN-N-18002:2000. Systemy zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy. Ogólne wytyczne do oceny ryzyka zawodowego.
  7. Polska Norma PN-N-18004:2001. Systemy zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy. Wytyczne.
  8. Polska Norma PN-N-18004:2001/Ap1:2002 Systemy zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy. Wytyczne.
  9. Polska Norma PN-80/Z-08052. Ochrona pracy. Niebezpieczne i szkodliwe czynniki występujące w procesie pracy. Klasyfikacja.

Opracowanie i aktualizacja: Henryk Batarowski
Publikacja 23.01.2006, 20.07.2006, 22.09.2008: Hubert Bogusławski
OIP Gdańsk


GIP Przejdź do GIP

Kalendarium

PWŚCPSN
30123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
28293031123



  • banner167869
  • banner121498
  • banner121496
  • banner127167
  • banner121499
  • banner201673
  • banner186090
  • banner193274
  • banner121495
  • banner121497